NADPRZESTRZEŃ - RETRO-ZASADY
Przykładem praktyki związanej z retro-zasadami może być incydent z jednym z plakatów zaprojektowanych przez Nowy Kolektywizm (NK), grupę projektową NSK. W 1987 roku NSK zwyciężyła w konkursie na projekt plakatu na Dzień Młodzieży, który jednocześnie być w Jugosławii dniem urodzin Józefa Broz Tito. Na plakacie Muskularny Młodzieniec, trzymając drzewiec i pochodnie, stoi w triumfalnej pozie. Po opublikowaniu projektu w prasie wychodzi na jaw, iz. projekt jest nieznaczną modyfikacją propagandowej pracy niemieckiego projektanta z lat trzydziestych Richarda Kleina. Symbol faszystowskiego oręża ze swastykaą zatknięty na drzewcu w oryginalnej pracy zasta;piony został na plakacie NK przez biała; formę ptaka . Nagroda została NK odebrana a cała sprawa trafiła do sądu, który wykazał, iz. nie ma podstaw do wymierzenia kary. Na pytanie dlaczego komisja nagrodziła właśnie plakat NK, została udzielona odpowiedz, iz. po prostu podobał im się plakat ,ale nie mieli pojęcia skąd pochodzi źródło wizerunku.
W obrazach grupy Irwin mieszaja; sie; symboliczne formy zaczerpnięte z obrazów Kazimierza Malewicza z wizerunkami socrealistycznymi. Pewne motywy w ich twórczości- pomnikowe postacie, jelenie i krajobrazy sa; świadomym czerpaniem z magazynów trzeciorzędnej produkcji artystycznej. Sztuka klasy Kiczowatej miesza sie;, (lub nakłada sie;) na sztuke; klasy Abstrakcyjnej. Połączenie realizmu socjalistycznego, słoweńskiego modernizmu lat 60-tych a także cytatów ze wschodniej awangardy jest procesem alternatywnej archiwizacji , która akcentuje dwuznaczność, a niekiedy wieloznaczność projektowanych konstrukcji, testuje trwałość i erozje; motywów, ich wpływ na kształtowanie sie; słowiańskich tożsamości. Ramy obrazów Irwina, ciężkie, masywne, wzmocnione na rogach budza; skojarzenia z pancernymi osłonami, dzięki którym wypaczenie płaszczyzny staje sie; niemożliwe. Jeden z obrazów ma rame; pokryta; smołą, inny eksponowany jest na tle płaszczyzny pokrytej złotymi płatkami, jeszcze inny wmontowany jest w projekcje światła. Aranżacja obrazów jest przygotowywana bardzo starannie, czasami, jak w przypadku wystawy w Ludwig Museum w Budapeszcie, obrazy prezentowane sa; w pomieszczeniu, której ściany są lustrami, powielającymi ekspozycję w nieskończoność.
