Posiadanie własnego dziecka to marzenie prawie każdej pary. Kobiety już od dzieciństwa i czasu zabaw z lalkami marzą by kiedyś usłyszeć bicie malutkiego serduszka, a potem słowo „mama”… Dla niektórych chęć posiadania dziecka to inwestycja w przyszłość, to chęć przedłużenia rodu czy, sposóbna„scementowanie  związku”. Dla innych dziecko to cud, dar, którego istnienie sprawi, że jeszcze bardziej chce się żyć, to owoc miłości do ukochanej osoby, chęć otoczenia kogoś opieką, czasem wypełnienia pustki. Ile ludzi tyle czasem powodów do posiadania dziecka. Jednakże są rodziny, którym marzenie to nigdy się nie spełni i w takich przypadkach adopcja często wydaje się ostatnią szansą …
Zapraszam do przeczytania cykli artykułów na temat adopcji, które sukcesywnie będą umieszczane w naszym portalu. Przyszli rodzice dowiedzą się z nich najważniejszych rzeczy, które będą im niezbędne w podjęciu tej ważnej decyzji  jaką jest adopcja.

W Polsce oprócz adopcji możemy się spotkać z kilkoma innymi formami opieki nad dzieckiem pozbawionym rodziny, są to:

-placówki opiekuńczo wychowawcze czyli Domy Małego Dziecka( dzieci do lat 3) i Domy Dziecka(do 18 r.ż.).

-Pogotowie opiekuńcze – placówka o charakterze obserwacyjno-selekcyjnym. Dziecko przebywa tu nie dłużej niż 6 miesięcy w trakcie trwania procesu sądowego. Pogotowie dokonuje rozpoznania i oceny stanu psychicznego i fizycznego dziecka, jego sytuację rodzinną i ustala czy powinno wrócić do domu czy znaleźć się w Domu Dziecka. Do PO trafiają głównie dzieci znajdowane na ulicy, uciekające z domów lub innych placówek wychowawczo-opiekuńczych, niepełnoletnie ofiary przemocy domowej lub małoletni przestępcy.

-Rodziny zastępcze – mogą to być rodziny spokrewnione lub spowinowacone z dzieckiem, ale nie tylko. Dziecko wzięte jest na pewien czas (np. pobytu matki w wiezieniu, rodzice mają ograniczoną władzę rodzicielską lub nie są znani) zazwyczaj jednak wychowywane jest do czasu uzyskania pełnoletniości lub usamodzielnienia.  Dla wielu dzieci rodzina zastępcza jest jedyną realną formą opieki pozazakładowej. Są to: dzieci, których zdrowie fizyczne lub psychiczne wykazuje odchylenia od normy i mają niewielkie szanse na adopcję; większość dzieci w wieku powyżej 3 lat; dzieci, których więź z rodziną naturalną nie została całkowicie zerwana; dzieci , które tylko na pewien czas utraciły rodzinę własną. Instytucja rodziny zastępczej  podlega kontroli. Rodziny dostają pieniądze na utrzymanie dziecka do 18 r. ż.

Zgodnie z polskim prawem rodziną zastępczą może zostać małżeństwo lub osoba samotna. Muszą przy tym spełniać następujące warunki:

1.    polskie obywatelstwo

2.    niekaralność

3.    unormowane warunki mieszkaniowe

4.    stałe źródło dochodu (przynajmniej jednego opiekuna)

5.    stan zdrowia umożliwiający sprawowanie opieki nad dzieckiem w rodzinie zastępczej

6.    odbycie szkolenia dla rodzin zastępczych.

Szkolenia prowadzą ośrodki adopcyjno-opiekuńcze. Na pokrycie podstawowych wydatków związanych ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem, rodzice zastępczy otrzymują częściowy zwrot poniesionych kosztów. Jego wysokość zależy od wieku dziecka i jego stanu zdrowia. Rodzina zastępcza różni się dość znacznie zarówno od rodziny naturalnej, jak i adopcyjnej. Dziecko nie urodziło się w tej rodzinie, ani nie zostało ” przysposobione” natomiast jest ono ” wzięte na wychowanie” na pewien okres lub bezterminowo. Może się jednak zdarzyć , że rodzina zrzeknie się, w którymś momencie opieki nad dzieckiem i ma do tego prawo. -rodziny opiekuńcze- rodziny opiekuńcze czyli takie, które wychowują okresowo i odpłatnie dzieci z Domów Małego Dziecka.

- Adopcja ( której będzie poświęcony cykl artykułów w naszym portalu) – daje dziecku takie prawa jakie normalnie wynikają z pokrewieństwa. W przypadku adopcji następuje zupełne zerwanie więzi z naturalną rodziną , zostaje natomiast nawiązana nowa więź z rodzicami przysposabiającymi i całą ich bliższą i dalszą rodziną. Z prawnego punktu widzenia dziecko takie nie jest już sierotą. Rodziny adopcyjne nie dostają pieniędzy na dziecko. Istniejące w naszym kraju Ośrodki adopcyjno-opiekuńcze służą fachową pomocą.

- Rodziny zaprzyjaźnione to forma częściowej opieki pozazakładowej, polegająca na utrzymywaniu stałego, systematycznego kontaktu z dzieckiem sierocym. Na skutek apeli w radiu i telewizji ludzie zaczęli zapraszać dzieci z domów dziecka do siebie na święta, niektórzy podtrzymywali kontakt z dzieckiem jeszcze długo potem (tak się zaczęło). Rodzina, która nawiązuje kontakt z wychowankiem Domu Dziecka i nie zamierza podjąć się nad nim opieki całkowitej, ale interesuje się rozwojem dziecka, uzupełnia jego braki w wyposażeniu, stara się otoczyć je ciepłem, może z zaskoczeniem stwierdzić, że po pewnym czasie dziecko zaczyna stwarzać trudności wychowawcze.

Dlaczego tak się dzieje? Dziecko bardzo często oczekuje w takich sytuacjach, że rodzina ” od święta” stanie się jego rodziną „na stałe” i przez różne manifestacje swoich zachowań zaczyna się tego domagać. Po pierwszym okresie euforii z powodu korzystnej zmiany jaka zaszła w jego życiu, dziecko zaczyna odczuwać niedosyt i dostrzegać wiele mankamentów swojej sytuacji. O ile poprzednio chciało należeć do kogokolwiek teraz już wie dokładnie z kim by chciało zamieszkać.

Oddziaływanie profilaktyczne czy reedukacyjne rodzin zaprzyjaźnionych jest środkiem mniej skutecznym niż, np.: rodziny zastępczej jednak może być rodzajem terapii, ponieważ dziecko jest postrzegane jako indywidualność. W kontakcie z rodziną zaprzyjaźnioną dziecko ma możliwość dać coś z siebie( a nie jak w placówce być wciąż obiektem czyjejś troski), może współodczuwać z innymi, przeżywać z nimi radość i smutek. Co więcej dziecko uczy się życia rodzinnego a prawidłowo funkcjonująca rodzina może posłużyć mu za wzór w przyszłości. Dziecko ma możliwość poznać nowe środowisko, nowych ludzi wzbogaca w ten sposób swoją wiedzę o świecie, swoje słownictwo. I taka forma opieki podobnie jak omówione poprzednio rodziny zastępcze wymaga fachowej pomocy i konsultacji ze względu na złożoność sytuacji i wiele specyficznych problemów.

-Jeszcze inną formę opieki nad dzieckiem sierocym stanowią tzw. Domy Rodzinne, które można by porównać do małych Domów Dziecka z tą jednak różnicą, że nie ma tu wychowawców — są rodzice. Przeważnie wychowaniem dzieci zajmuje się para małżeńska posiadająca również własne potomstwo. Grupa wychowanków liczy 10–15 osób różnej płci i w różnym wieku. Jest to szansa dla licznego rodzeństwa by nie musiało być rozdzielone i cierpieć z powodu rozłąki.

Anna Słomińska